مقدمه ایی بر خطبه ی فدک:

فدک از اموال خالصه ای بود که دارای عنوان غنیمت جنگی نبود و به قهر و غلبه و جنگ به دست نیامده بلکه طبق مصالحه ای جزء متصرفات حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) قرار گرفته بود که حضرت آنرا به فاطمه(سلام الله علیها) بخشید و حتی حضرت زهرا(سلام الله علیها) در زمان حیات پیامبر و پس از آن تا قبل از غصب آن، دارای نماینده در آبادی و قریه ی فدک بود. ولی ابوبکر آنرا با عنوان و حدیث مجعول «پیامبر از خود ارثی باقی نگذاشته است» که به پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) نسبت داده شده، غصب کرده حضرت (سلام الله علیها) بیان فرمود که آن در زمان حیات پدرش به تصرف وی درآمده است، از آن حضرت بینه و شاهد خواست و آن حضرت، امیرالمومنین علی(علیه السلام)، حسنین(علیهما السلام) و امّ ایمن را به عنوان شاهد معرفی کرد. ابوبکر و عمر، علی(علیه السلام) را قبول نکردند به این ادعا که شوهرش می باشد و ذی نفع، حسنین نیز همین طور به علاوه آنکه کودک هستند و امّ ایمن هم زن می باشد و شهادت یک زن معتبر نیست. و احتجاجات فاطمه(سلام الله علیها ) و علی(علیه السلام) در خصوص بطلان نحوه قضاوت در این مورد را نپذیرفته مقصود خود را (ظاهرا) پیش بردند. ایشان نیک می دانستند که اگر این دعوی را قبول کنند واعتراف نمایند، به اصل خلافت رسول الله(صلی الله علیه و آله) و عدم استحقاق و عدم لیاقت خویش نیز باید اعتراف کنند که پیگیری مطلب از ناحیه آن حضرات هم به همین منظور بوده است. چرا که بعدها هم که حضرت علی(علیه السلام) و اولادانشان تمکن یافته می توانستند فدک را بازپس گیرند، دست به این اقدام نزدند و نسبت به ارزش مادی آن اعتنایی نداشتند چنان که حضرت امیرالمومنین(علیه السلام) در نامه خود به عثمان بن حنیف انصاری، فرماندار خویش در بصره در خصوص ترک دنیا و عدم تعلق به آن می نویسند:

«آری! از آنچه که آسمان بر آن سایه افکنده تنها و تنها فدک در دست و اختیار ما بود که گروهی بر آن هم بخل و حسد ورزیدند و گروه دیگری آن را سخاوتمندانه رها کردند و بهترین حاکم خداست.

مرا با فدک و غیر فدک چه کار؟ در حالی که فردا جایگاه و ماوای هر کس قبر اوست.»

و درخواست احقاق حق خویش را که غصب شده بود، به پیشگاه پروردگار عرضه نمودند.

ذکر این نکته ضروری است که ائمه معصومین(علیهم السلام) فدک را محصور به آبادی کوچکی نمی نموده اند بلکه آن را به امثال تعبیرات ذیل معرفی می کردند:

حضرت علی(علیه السلام): یک مرز فدک کوه احد است و مرز دیگرش عریش مصر، حد دیگر آن کناره دریا و مرز دیگر دومه الجندل.

که اینها حدود تقریبی جهان اسلام در آن زمان بود.

حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام) بعد از آنکه هارون الرشید اصرار کرد که فدک را از او بپذیرد، به او فرمود: من آن را از تو نمی گیرم مگر با تمام حدود و مرزهایش.

هارون الرشید پرسید: حدودش چیست؟

فرمود: حد اول عدن، حد دوم سمرقند، حد سوم افریقیقه و حد چهارم کناره دریا از خزر تا ارمنیه.

هارون گفت: دیگر چیزی برای ما باقی نماند، جای مرا تغییر دادی (منظور وی آن بود که تمام طومار حکومت اسلامی را در دوران بنی عباس از من طلب کردی.)

حضرت(علیه السلام) پاسخ فرمود: من به تو گفتم که اگر حدودش را مشخص سازم تو پس نخواهی داد.

متن و ترجمه ی خطبه حضرت زهرا(سلام الله علیها) در مسجد پیامبر(صلی الله علیه و آله) :

عبدالله بن حسن مثنّی به اسناد خود از پدران گرامش نقل می کند:

ابوبکر عزم خود را بر گرفتن فدک از فاطمه زهرا(سلام الله علیها) جزم کرد. چون خبر به سمع و نظر حضرت رسید، سرپوش بر سر افکند و خود را در چادری پیچیده با گروهی از زنان قومش، در حالیکه خدمتکاران در خدمت بودند، به جانب مسجد به راه افتاد. حضرت خود را سخت مستور داشته بود و همچون پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله)، بدون هیچ کاستی، قدم بر می داشت؛ تا اینکه بر ابوبکر وارد شد. ابوبکر در مسجد نشسته بود و گروهی از مهاجرین و انصار بر گردش جمع شده بودند. برای دور ماندن حضرت از نگاه نامحرمان پرده ای در مسجد آویخته شد و حضرت در پس آن قرار گرفتند.

در ابتدا فاطمه زهرا(سلام الله علیها) صدای خود را به ناله ای دلخراش بلند کرد، مسجد لرزید و حاضران به گریه افتادند. سپس لختی سکوت کرد تا مجلس از جنب و جوش خود باز ایستاد. فریادها و همهمه ها چون به سکوت گرایید، کلام خود را با سپاس و ستایش از خدواند و درود بر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) (پدرش) آغاز نمود. بار دیگر، ناله ها به اوج خود رسید. با برقراری آرامش مجدد، حضرت اینگونه ادامه داد:

خدا را بر آنچه ارزانی داشت، سپاسگزار و بر اندیشه نیکو که در دل نهاد، شاکر و بر نعمت های فراگیرش ثنا می خوانم. نعمت هایی که از چشمه لطفش جوشید، و عطاهای فراوانی که بخشید، و احسانی که پیاپی پراکند. نعمت هایی که از شمار بیرون است، و شکر و جبران (نعمت ها) از توان افزون، و درک نهایتش نه در حد اندیشه ناموزون. بندگان را برای فزونی نعمتها و استمرار عطایا به شکر خویش فراخوانده برای تکمیل به ستایش آن متوجه نموده آنان را برای نعمتها دوچندان تشویق فرموده است.

گواهی می دهم که معبودی جز او نیست، و یکتایی است بی انباز و شریک. روح این گواهی دوستی بی آلایش و خلوص است، که دلهای مشتاقان با آن درآمیخته آثارش در افکار پرتو افکن شده است. خدایی که دیدگان را توانایی دیدن، زبان را یارای بیان و گمانها را قدرت بر ادراک او نیست.

همه چیز را از نیستی به هستی درآورد، و آنان را بدون وجود الگو و نمونه ای ایجاد نمود. با ید قدرت خود همه را بالندگی داد و با اراده اش به خلق موجودات دست یازید؛ بی آنکه به آفرینش آنها نیازمند باشد و از این صورتگری طرفی ببندد. جز اینکه می خواست حکمتش را آشکار سازد و مردم را به فرمانبرداریش هشیار کند و بندگان را به عبودیتش رهنمون گرداند و برای دعوتش موجب سرافرازی باشد پس آنگاه، پاداش را در اطاعت و کیفر را در نافرمانی نهاد، تا بندگان را از خشم و عذاب خود رهانیده به سوی بهشت و کانون رحمتش سوق دهد.

گواهی می دهم که پدرم، محمد(صلی الله علیه و آله)، بنده و فرستاده اوست. او را برگزید و انتخاب کرد قبل از آنکه به سوی مردم برای هدایت آنان بفرستد و پیش از انتخاب کردن، نامی نیکو بر او نهاد و قبل از آنکه او را به پیامبری برانگیزاند، از میان مردم انتخاب کرد و برگزید و این در آن هنگام بود که بندگان در حجاب غیب مستور، در پس پرده هول انگیز نیستی پوشیده، و در پهنه ی بیابان عدم، سرگردان بودند. پروردگار بزرگ بر پایان هر کار دانا، و بر دگرگونیها محیط، و به انچام هر چیز بینا بود.

محمد(صلی الله علیه و آله) را برانگیخت تا فرمانش را کامل، حکمش را نافذ و آنچه را مقدر ساخته بود، به انجام رساند. پیامبر(صلی الله علیه و آله) مشاهده نمود که هر گروه آیینی را پذیرا گشته اند. دسته ای برگرد آتش در طواف، گروهی در برابر بت به نماز، و همگان یاد خدایی را که می شناسند، از خاطر زدوده اند. پس خداوند به نور محمد(صلی الله علیه و آله)بساط ظلمت را سترد، و دلها را از تیرگی کفر رهانید، و ابرهای تیره و تار را از مقابل دیدگان به یک سو فکند. او (پیامبر خدا) برای هدایت مردم به پا خاست و آنها را از گمراهی و ناراستی رهایی بخشید و چشمانشان را بینا ساخت. آنان را به آیین پابرجای اسلام رهنمون و به راه راست دعوت نمود.

سپس از روی اختیار و مهربانی، و میل و ایثار، جوار رحمت خود را بدو ارزانی داشت؛ و او را از رنج این جهان دل آسوده و راحت نمود و فرشتگانی مقرب بر او گماشت. چتر دولتش را در همسایگی خود افراشت و طومار و طغرای مغفرت و رضوان را به نام او نگاشت. درود و برکات بی پایان خواوندی بر محمد(صلی الله علیه و آله) پیام آور رحمت، امین وحی و رسالت و برگزیده آفریدگان و امت باد.

سپس نگاهی به اهل مجلس افکند و این چنین به سخنان خود ادامه داد:

شما بندگان خدا! نگاهبانان حلال و حرام، حاملان دین و احکام، امینان خدا بر خویش و پیام آوران او به سوی امتها هستید. حق از سوی خدا بر عهده دارید و پیمانی را که با او بسته اید، پذیرفته اید. و آنچه را که پیامبر خدا پس از خود در میان شما باقی گذارده، کتاب گویای خدا(ما خاندان) و قرآن صادق می باشد که نور فروزان و شعاع درخشان اوست. قرآن کتابی است که دلایلش روشن، لطایف و دقایقش آشکار، ظواهرش نورانی، پیروانش پرافتخارند و جهانیان بدیشان غبطه خورند و حسد برند. کتابی که پیرویش راهگشای روضه رحمت الهی است و شنونده اش رستگار در دو سرا. در پرتو آن، دلیل های روشن الهی را می توان دید و نیز تقسیر احکام و واچبات او را دریافت. حرام های خداوندی را بازدارنده، حلا ل های او را رخصت دهنده و مستحبات را نماینده اند و شریعت را راهگشای.

خداوند ایمان را سبب زدودن زنگار شرک از دل هاتان قرار داد، و نماز را موجبی برای دوری شما از خودپرستی، و زکات را دستمایه بی آلایشی نفس و افزایش روزی بی دریغ، و روزه را عامل تثبیت دوستی و اخلاص، و حج را وسیله تقویت دین، و عدالت را مایه پیوند قلوب، و پیروی ما راسبب نظم، و پیشوایی ما را مانغ جدایی و افتراق. جهاد را وسیله عزت، و خواری و ذلت کفار و منافقین؛ و شکیبایی و صبر را موجبی برای جلب پاداش. فرمان به حلال و نهی از حرام را برای خیراندیشی و مصلحت مردم، و نیکی یه پدر و مادر را موجب پیشگیری از خشم الهی قرار داد. صله رحم را باعث افزایش جمعیت، قصاص را سبب بقای زندگانی، وفای به نذر را موجب آمرزش، و تمام پرداختن پیمانه و وزن را مانع از کم فروشی و کاهش(نعمات) قرار داد. برکنار بودن از می خوارگی را سبب پاکی از پلیدیها، و پرهیز از تهمت و نسبتهای ناروا را منعی در برابر لعن و نقرین الهی، و منع از دزدی را موجبی برای پوییدن راه عفت ساخت و پاکی و اجتناب از خوردن مال یتیمان و خودداری از اختصاص غنیمت به خود و تقسیم آن در میان اصحاب استحقاق را باعث در امان ماندن از ظلم¹، و عدالت پیشگی در اجرای احکام را موجب راحتی و آرامش و ملایمت در امور مردم قرار داد. شرک را حرام نمود تا از سر اخلاص ره رستگاری  پویند « پس چنانکه شایسته ترس از خداست، از او بترسید و تن به مرگ مدهید جز آنکه در طریق اسلام باشید.»² از خدا در آنچه که شما را فرموده و یا از آنچه که بازداشته، فرمان برید که «از میان بندگان تنها دانایان از خدا می ترسند.»³

ادامه دارد...

منابع:

1. کشف الغمه، ج 2، ص 110.
2. قرآن کریم، آل عمران، آیه 102.
3. قرآن کریم، فاطر، آیه 28.

                                                  بیا مهدی شب هجران سحر کن

سلام

توسط دانشناپذیر به بازی جمله سازی دعوت شده ام

قوانین بازی:

۱. عبارت شش کلمه ایی را در وبلاگ خود پست کنید.

۲. به کسی که شما را دعوت کرده است در این پست لینک دهید.

۳. پنج وبلاگ دیگر را با لینک به بازی دعوت کنید.

   محدثه  و  عقیق  و   حمید  و   فاطمه  و  مرتضی  .